HTTP yani “Hyper Text Transfer Protocol”, web sayfalarının ağ üzerinden kullanıcıya ne şekilde aktarılacağını gösteren, ortak kullanıma açık bir iletişim protokolüdür. Aynı zamanda HTTP, istemci rolündeki bilgisayar ile sunucu arasındaki alışverişin kurallarını belirler.

HTTP Nasıl Çalışır?

İstemci yani bilgisayar, sunucuya bir web browser aracılığıyla istek gönderir. İsteği alan sunucu, Apache ya da IIS gibi sunucu programları aracılığıyla talep için yanıt verir. HTTP, port olarak 80’i kullanarak çalışır bu alışverişin kurallarını belirler.

Bir sunucu ya da barındırma hizmetine yönlendirmek için domain sahibi olabilirsiniz.

HTTP Tabanlı Sistemlerin Bileşenleri

İnternet ağında sunucular (server’lar) ve kullanıcılar arasında veri transferinin kurallarını belirleyen HTTP’nin üç temel bileşeni mevcuttur:

Kullanıcı Aracısı (Tarayıcı)

Web tarayıcısı, ağ tarayıcısı ya da browser; World Wide Web (WWW) üzerinde bulunan internet sitesi, resim, video gibi içeriklerin görüntülenmesine yarayan yazılımların genel adıdır. Kullanıcı, web tarayıcısı kullanarak WWW üzerinde bulunan bilgi kaynakları arasında dolaşabilir.

Web Sunucusu

Web sunucusu, hosting yani barındırma işlemini internet protokolü üzerinde gerçekleştirmeye yarayan bir sunucudur. Hosting; web siteleri, videolar, resimler gibi içerikleri internette yayınlamak için ihtiyaç duyulan alanın kiralanmasıdır.

Hosting sahibi olmak ve barındırma seçenekleri incelemek için tıklayınız.

Proxy

Vekil sunucu, yetkili sunucu ya da proxy; internete erişim için ihtiyaç duyulan bir ara sunucudur. Tarayıcı, asıl sunucu yerine öncelikle vekil sunucuya bağlanır ve hangi sayfayı talep ettiğini söyler. Vekil sunucu, sadece gerekli durumlarda o sayfaya bağlanır ve içeriği alarak tarayıcıya gönderir. Proxy genellikle veri hırsızlığı, kimlik sahtekarlığı ve reklam dolandırıcılığı gibi tehlikelerden korunmak için kullanılır.

HTTP Mesajları

HTTP sunucusu tarafından kullanılan HTTP mesajları iki çeşittir:

Mesaj İsteği

Bir istek mesajı; ilk istek satırından (GET /path/to/file/index.html HTTP / 1.0), başlık alanlarından (örneğin, Accept-Language: tr), boş satırdan ve isteğe bağlı mesaj bölümünden oluşur.

Yanıt Mesajı

Durum satırı olarak da bilinen yanıt mesajı; durum kodunu ve sebep mesajını içeren bir durum satırından (örneğin, HTTP/1.0 404 Not Found), yanıt başlığı alanlarından (örneğin, İçerik Türü: metin/html), boş satırdan ve isteğe bağlı mesaj bölümünden oluşur.

HTTP Durum Kodları

Durum satırı, bir sayısal durum kodu (örneğin, 404) ve (“Bulunamadı” gibi) bir sebep cümlesi içerir. 1XX sayılı kodlar bilgi verme amaçlı, 2XX sayılı kodlar işlemin başarılı olduğunu bildirme amaçlı, 3XX sayılı kodlar yönlendirme amaçlı, 4XX sayılı kodlar istemci hatasını bildirme amaçlı, 5XX sayılı kodlar ise sunucu hatasını bildirme amaçlı kullanılır.

 

HTTP Versiyonları

1989 yılında CERN’de geliştirme çalışmalarına başlanan HTTP’nin (HTTP 1.0) zamanla farklı versiyonları ortaya çıkmıştır:

HTTP 1.1

İlk olarak 1997’de belgelenen HTTP 1.1, her kaynak isteği için aynı sunucuya ayrı bir bağlantı yapılan HTTP 1.0’ın daha hızlı çalışan bir revizyonudur.

HTTP 2

Mayıs 2015’te RFC 7540 olarak yayınlanan HTTP 2, HTTP’nin ikinci ana sürümüdür. HTTP 1.1’den farkı, verinin sunucu ve istemci arasında çerçevelenme ve taşınma yöntemidir. Bu yöntem sayesinde, özellikle, yeni uygulamalar tarafından tercih edilen artırılmış hız avantajı yakalanır.

HTTP 3

HTTP protokolünün yakın zamanda çıkması beklenen üçüncü ve ana sürümü HTTP 3, Temmuz 2021’de tanıtıldı. Çalışma mantığı diğer sürümlerle aynı HTTP semantiğine dayanan HTTP 3’ün HTTP 1.1 ve HTTP 2’den en büyük farkı, bu semantiğin temel aktarımlara da işlenmesidir. Bu sürüm, taşıma katmanı ağ protokolü olan ve UDP üzerindeki kullanıcı alanı tıkanıklık kontrolünü kullanan QUIC’den yararlanarak satır başı engelleme problemini (HTTP 2 sürümünün en temel problemi) çözer. HTTP 3, henüz bir taslak olmasına rağmen web tarayıcılarının %73’ü tarafından ve W3Techs’e göre ilk 10 milyon web sitesinin %22’si tarafından desteklenmektedir.

Yazar

Türkiye - İstanbul Merkezli natro.com; 1999 yılından bu yana Alan adı servisleri, web Hosting, sunucu kiralama ve barındırma, Güvenlik çözümleri gibi ürünlerle uluslararası web hosting sektöründe hizmet vermektedir.