{"id":5028,"date":"2014-09-02T07:45:53","date_gmt":"2014-09-02T04:45:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.natrotest.com\/?p=5028"},"modified":"2019-09-13T16:59:32","modified_gmt":"2019-09-13T13:59:32","slug":"internette-alisveris-ne-kadar-guvenli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/internette-alisveris-ne-kadar-guvenli\/","title":{"rendered":"\u0130nternette Al\u0131\u015fveri\u015f Ne Kadar G\u00fcvenli ?"},"content":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde cep telefonlar\u0131, ta\u015f\u0131nabilir oyun konsollar\u0131, diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar hatta foto\u011fraf makinas\u0131 gibi cihazlarla isteyen istedi\u011fi yerden internete ba\u011flanabiliyor. Her yerde W\u0130F\u0130 eri\u015fiminin oldu\u011fu gibi, b\u00fct\u00fcn operat\u00f6rlerin 3G deste\u011fi de mevcut.\u00a0 Hatta ge\u00e7enlerde \u201cu\u00e7akta internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n\u201d artaca\u011f\u0131n\u0131 ve T\u00fcrk Hava Yollar\u0131n\u0131n baz\u0131 u\u00e7aklar\u0131nda kablosuz y\u00fcksek h\u0131zda internet hizmeti sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 okumu\u015ftum. GSM operat\u00f6rleri taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u201cinternet paketi\u201d rekabetine de hepimiz \u015fahit oluyoruz.<\/span><\/p>\n

\u00a0T\u00dcS\u0130AD 2014 verilerine g\u00f6re D\u00fcnya n\u00fcfusunun %39\u2019u<\/strong> interneti kullan\u0131yor. T\u00fcrkiye internet kullan\u0131m\u0131 %49\u2019larda<\/strong> ve 2012 y\u0131l\u0131nda<\/strong> en \u00e7ok internet kullanan 20 \u00fclke aras\u0131nda yer ald\u0131k<\/strong>. \u0130nternetin bu kadar yayg\u0131n olmas\u0131, haliyle e-ticaret kullan\u0131m\u0131n\u0131n da artaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131lan sayfalarda kullan\u0131lan kredi kart\u0131 ve \u00f6zel bilgiler doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n i\u015ftah\u0131n\u0131 kabart\u0131yor. \u00c7o\u011fu insan, internet \u00fczerinden doland\u0131r\u0131lmamak ad\u0131na al\u0131\u015fveri\u015f yapm\u0131yor, bilgilerini kullanmaktan korkuyor. Bu gibi \u00f6zel durumlar, internetten al\u0131\u015fveri\u015f sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir engel. \u0130\u015fte \u015fimdi size internet g\u00fcvenli mi, bir sitenin g\u00fcvenli\u011fi oldu\u011funu nas\u0131l anlar\u0131z, doland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hissetti\u011fimiz anda yapmam\u0131z gerekenler nelerdir bunlardan bahsedece\u011fim.<\/span><\/p>\n

\u0130nternet G\u00fcvenli mi? <\/strong><\/span><\/p>\n

Evet, tabi ki siz ne kadar bilin\u00e7li kullan\u0131rsan\u0131z o kadar g\u00fcvenli! G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda ne kadar ma\u011fdur olma riskimiz varsa internet ortam\u0131nda da o kadar ma\u011fdur olma riskimiz var. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde telefonlardan, kap\u0131 kap\u0131 dola\u015fan doland\u0131r\u0131c\u0131lardan nas\u0131l korunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsak, sanal ortamda da doland\u0131r\u0131c\u0131lardan korunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z, tedbirlerimizi elden b\u0131rakmayaca\u011f\u0131z. G\u00fcnl\u00fck hayatta doland\u0131r\u0131c\u0131lar var diye ya\u015famaktan vazge\u00e7iyor muyuz? \u0130nternet ortam\u0131nda doland\u0131r\u0131c\u0131lar var diye internet kullan\u0131m\u0131ndan ve al\u0131\u015fveri\u015f yapmaktan da vazge\u00e7memeliyiz. Zaten web geli\u015ftiricileri, \u00f6deme kanallar\u0131 (Bankalar, Paypal, Bkm Express) taraf\u0131ndan doland\u0131r\u0131c\u0131larla m\u00fccadele i\u00e7in bir s\u00fcr\u00fc uygulama geli\u015ftirildi ve geli\u015ftirilmeye devam ediliyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan en \u00f6nemli g\u00fcvenlik sertifikas\u0131 SSL (Secure Socket Layer \u2013 G\u00fcvenlik Giri\u015f Katman\u0131\u00a0) \u2018d\u0131r. \u0130nternet sitesinin g\u00fcvenli oldu\u011funu nereden anlar\u0131z <\/strong>k\u0131sm\u0131nda sizlere bir sitenin g\u00fcvenlik sertifikas\u0131na sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nereden anlayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlataca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n

\u0130nterneti Kullan\u0131rken ne kadar bilin\u00e7liyiz?<\/strong><\/span><\/p>\n

Kendi projelerimizde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z analizlerde dikkatimizi \u00e7eken konu ,kullan\u0131c\u0131lar\u0131n g\u00fcvenlik hususuna dikkat etmemeleri. Google ve di\u011fer arama motorlar\u0131n\u0131n reklam servisleri sayesinde herkesin istedi\u011fi anahtar kelimelere reklam verebiliyorlar. Diyelim ki doland\u0131r\u0131c\u0131lar ebay.com yerine abuy.com diye bir site a\u00e7t\u0131 ve Google\u2019dan \u201cEbay\u201d anahtar kelimesine reklam verdi, kullan\u0131c\u0131n\u0131n arama yapmas\u0131yla ilk s\u0131rada \u00e7\u0131kt\u0131, emin olun \u00e7o\u011fu kullan\u0131c\u0131 domain yani \u201csitenin ismine\u201d bakmadan reklama t\u0131klar ve girdi\u011finde sadece yukar\u0131da ebay.com logosu olmas\u0131 yeter. \u201cKullan\u0131c\u0131 sitenin ebay.com oldu\u011funu zanneder\u201d, neden adres \u00e7ubu\u011funa bakmay\u0131z? Doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n; toplumun g\u00fcvenini sa\u011flam\u0131\u015f, kendini ispat etmi\u015f web sitelerinin ad\u0131n\u0131 kullanmak isteyebilece\u011fini unutmamak gerekir.<\/span><\/p>\n

\u0130nternet sitesinin g\u00fcvenli oldu\u011funuz nereden anlar\u0131z?<\/strong> Diye bir soru sordu\u011fumuzda hemen akl\u0131ma g\u00fcnl\u00fck hayatta insanlar\u0131n g\u00fcvenilir oldu\u011funu anlamak i\u00e7in ne yapar\u0131z sorusu akl\u0131ma geliyor. Ne yapar\u0131z? \u00d6nce kar\u015f\u0131m\u0131zdaki insan\u0131n eline, aya\u011f\u0131na, giyim ku\u015fam\u0131na, konu\u015fmas\u0131na, tarz\u0131na bakar\u0131z de\u011fil mi? Onu tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z ve tabi \u00f6n yarg\u0131l\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla.\u00a0 Hatta \u201c\u0130nsan sarraf\u0131\u201d diye bir tabir vard\u0131r i\u015fte tamda mesele bu. Her ne kadar bir uzman g\u00f6z\u00fcyle bakamasak ta sitenin tasar\u0131m\u0131n\u0131, esteti\u011fini ufaktan bir incelememiz gerekir; biraz sonra kimlik, adres ve kredi kart\u0131 bilgilerimizi verece\u011fimiz uygulamay\u0131 2 ile 5 dakika ara\u015ft\u0131rmaktan neden ka\u00e7al\u0131m? Genelde doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00fczerine kurulan siteler; \u00f6zensiz, k\u00f6t\u00fc tasar\u0131m ve esteti\u011fe sahiptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sitenin bir albeniye sahip olmas\u0131na gerek yoktur; site bilin\u00e7siz kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bilgilerini elde etmek, bu bilgileri kullanmak i\u00e7in kurulmu\u015ftur. Buradan her tasar\u0131m\u0131 \u00f6zensiz olan sitenin doland\u0131r\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 anlam\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karamay\u0131z<\/span><\/p>\n

Web geli\u015ftiricileri ve \u00f6deme kanallar\u0131 bir dizi tedbirler al\u0131yor demi\u015ftik, bunlar neler?<\/strong><\/span><\/p>\n

Web geli\u015ftiricisi oldu\u011fum Biletall.com\u2018un i\u015ftiraki olan ipektr.com,<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l e-ticarette b\u00fcy\u00fck pay e-bilette idi. Ve yakla\u015f\u0131k 5 milyon adet bilet sat\u0131ld\u0131. \u0130pektr markas\u0131na g\u00fcvenerek al\u0131\u015fveri\u015f yapan kullan\u0131c\u0131lar g\u00fcvenli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek bir uygulama geli\u015ftirdik. \u0130pektr alt yap\u0131s\u0131n\u0131 kullanan b\u00fct\u00fcn web sitelerine \u201cdo\u011frulama ama\u00e7l\u0131\u201d ipektr logosu koyma ve link verme zorunlulu\u011fu getirdik. Kullan\u0131c\u0131 logoya t\u0131klad\u0131\u011f\u0131nda www.ipektr.com sitesine y\u00f6nlendirilir, sitenin alt yap\u0131m\u0131z\u0131 kullan\u0131p kullanmad\u0131\u011f\u0131 ekranda yazar.<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca ipektr.com sitesinde \u201cSeyahat Bileti almak istedi\u011fimiz web sitesi\/mobil Uygulama\/Kiosk ne kadar g\u00fcvenli?\u201d linkine t\u0131klayarak herhangi bir sitenin sorgulamas\u0131 yap\u0131labilir. Alt yap\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z binlerce web sitesinde \u00e7e\u015fitli tekniklerde g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamaya ve geli\u015ftirmeye devam ediyoruz.<\/span><\/p>\n

Bankalar,<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

VISA ve MASTERCARD taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen 3D g\u00fcvenlik protokol\u00fc bankalar taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

\u201cVerified by Visa\u00ae ve MasterCard\u00ae SecureCode\u0099 logolar\u0131* bulunan sanal i\u015f yerlerinden yap\u0131lan al\u0131\u015fveri\u015fler Visa ve MasterCard g\u00fcvencesi alt\u0131ndad\u0131r. Bu sayede hem kart sahipleri hem de \u00fcye i\u015f yerleri olas\u0131 sahtek\u00e2rl\u0131klara kar\u015f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r.\u201d<\/span><\/p>\n

3D g\u00fcvenlik protokol\u00fcn\u00fc uygulamaya koyan bankalar, al\u0131\u015fveri\u015f esnas\u0131nda kullan\u0131c\u0131s\u0131na SMS g\u00f6nderiyor ve \u015fifre do\u011frulamas\u0131 isteniyor.<\/span><\/p>\n

3D g\u00fcvenlik protokol\u00fcn\u00fc kullanmayan sitelerden yap\u0131lan al\u0131\u015fveri\u015fe itiraz ediliyorsa, sorgusuz sualsiz kredi kart\u0131na iade yap\u0131yor. <\/strong>Diyelim ki kredi kart\u0131n\u0131z ile birisi sizin haberiniz yokken 3D\u2019siz (sms do\u011frulamas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n) al\u0131\u015fveri\u015f yapt\u0131, panik yapman\u0131za gerek yok; bu al\u0131\u015fveri\u015fi ben yapmad\u0131m demeniz yeterli oluyor.<\/span><\/p>\n

PAYPAL,<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 bankalar gibi, PAYPAL\u2019a bildirilen \u201csizin yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z al\u0131\u015fveri\u015f\u201c tutarlar\u0131 hesab\u0131n\u0131za iade ediliyor.<\/span><\/p>\n

Di\u011fer \u00f6deme kanallar\u0131n\u0131n da kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 koruyup, \u00e7\u0131karlar\u0131na hareket ederek, kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n ma\u011fdur olmamas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kulland\u0131klar\u0131ndan emin olabilirsiniz.<\/span><\/p>\n

\u0130nternet sitesinin g\u00fcvenli oldu\u011funu nereden anlar\u0131z?<\/strong><\/span><\/p>\n

Bir sitenin g\u00fcvenli oldu\u011funu anlayaca\u011f\u0131m\u0131z en \u00f6nemli etken SSL sertifikas\u0131<\/strong> olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. SSL sertifikas\u0131 olan bir site https:\/\/ ba\u011flant\u0131lar i\u00e7erir<\/strong> ve bu ba\u011flant\u0131 kullan\u0131lan sayfadaki bilgilerinizi 3. \u015fah\u0131slar kullanamaz ve i\u00e7erikler kesinlikle amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lamaz.<\/span><\/p>\n

Nereden anlar\u0131z?<\/span><\/p>\n

En bilindik SSL \u015firketi GlobalSign do\u011frulama ama\u00e7l\u0131 kod veriyor ve siteye yerle\u015ftiriliyor e\u011fer site do\u011frulanmazsa logo g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor, logonun bir resim olma ihtimali g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak logoya t\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda do\u011frulama penceresi a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Bu \u00f6zel bir \u015firketin uygulamas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in her sitede olacak diye bir \u015fey yok.<\/span><\/p>\n

En \u00f6nemli nokta, \u00f6deme yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z veya kullan\u0131c\u0131 bilgileri (3. Ki\u015filerin bilmemesi gereken bilgiler) girdi\u011fimiz sayfada adres \u00e7ubu\u011funda https:\/\/ olmas\u0131. Ve ye\u015fil olmas\u0131!<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

https:\/\/ yaz\u0131s\u0131n\u0131n \u00fczerine t\u0131klayarak detaylar\u0131 kontrol etmekten \u00e7ekinmeyin, sizinle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m g\u00f6rsel Chrome taray\u0131c\u0131s\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer taray\u0131c\u0131lar da yakla\u015f\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ayn\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Sizlere son olarak tavsiyem, bu i\u015fte bir terslik var hissine kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z internet sitelerinden uzak durun muadili siteler ara\u015ft\u0131rmaya bak\u0131n. \u0130lla o siteden al\u0131\u015fveri\u015f yapman\u0131z gerekiyorsa kesinlikle ara\u015ft\u0131r\u0131n sadece tek kaynakl\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131n da yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmenizi isterim. Bildi\u011finiz, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z internet sitelerinden al\u0131\u015fveri\u015f yaparken \u201cadres \u00e7ubu\u011funu\u201d (site ad\u0131n\u0131) kontrol ederek i\u015flemlerinizi ilerletiniz. Kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funuz internet sitesi, banka v.s hi\u00e7bir zaman sizden durduk yere \u015fifre ve kart bilgileri talep etmez. Unutmay\u0131n! Siz istemedi\u011finiz s\u00fcrece kimse sizin olan bir \u015feyi elinizden alamaz, sahip olamaz, kullanamaz. Bug\u00fcne kadar hi\u00e7 al\u0131\u015fveri\u015f yapmad\u0131ysan\u0131z, hemen ihtiyac\u0131n\u0131z olan bir \u015fey almak i\u00e7in bir internet sitesine gidin ve deneyin, asl\u0131nda o kadar zor ve g\u00fcvenilmeyecek bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksin. G\u00fcvenli al\u0131\u015fveri\u015fler diliyorum.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde cep telefonlar\u0131, ta\u015f\u0131nabilir oyun konsollar\u0131, diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar hatta foto\u011fraf makinas\u0131 gibi cihazlarla isteyen istedi\u011fi yerden internete ba\u011flanabiliyor.…\n","protected":false},"author":7,"featured_media":27404,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47,1],"tags":[48],"class_list":{"0":"post-5028","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-e-ticaret","8":"category-genel","9":"tag-eticaret"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5028"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5028\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}