{"id":32274,"date":"2021-11-18T16:37:44","date_gmt":"2021-11-18T13:37:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/?p=32274"},"modified":"2021-11-18T16:38:17","modified_gmt":"2021-11-18T13:38:17","slug":"sifreleme-encryption-nedir-sifreleme-turleri-nelerdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/sifreleme-encryption-nedir-sifreleme-turleri-nelerdir\/","title":{"rendered":"\u015eifreleme (Encryption) Nedir? \u015eifreleme T\u00fcrleri Nelerdir?"},"content":{"rendered":"\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde verilerin iletilmesi \u00f6nemli iken, bu verilen gizlilik esas\u0131na dayal\u0131 olarak g\u00fcvenli bir \u015fekilde ta\u015f\u0131nmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u0130letilecek bilgilere bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n eri\u015fememesi i\u00e7in \u015fifreleme y\u00f6ntemleri kullan\u0131l\u0131r. \u015eifreleme ile ilgili bu y\u00f6ntem kriptoloji olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kriptoloji, gizleme bilimi anlam\u0131na gelen cruptos (gizli) ve logos (bilim) kelimelerinin birle\u015fimi ile olu\u015fur.<\/p>\n\n\n\n

Kriptolojide \u015fifrelenmi\u015f metne, \u015fifreli metin (ciphered text), orijinal metne ise d\u00fcz metin (plain text) denir. D\u00fcz bir metnin i\u00e7eri\u011fi saklanacaksa \u015fifreleme (encryption) i\u015flemi yap\u0131l\u0131r. Bu i\u015flem sayesinde metin i\u00e7inde bulunan bilgiler ba\u015fka birinin anlayamayaca\u011f\u0131 hale gelir. \u015eifrelenmi\u015f metni okuyabilmek amac\u0131yla ki\u015finin \u015fifreyi \u00e7\u00f6zebilmek i\u00e7in anahtar bulunmas\u0131 gerekir. Bu anahtar ile \u015fifreli olan metin d\u00fcz metne \u00e7evrilir. Bu i\u015fleme de \u015fifre \u00e7\u00f6zme (decryption) denir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eifreleme Nedir?<\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n

\u201c\u015eifreleme yani encryption nedir?\u201d sorusuna en basit olarak verilecek cevap; verileri korumak i\u00e7in kullan\u0131lan bir kodlama tekni\u011fidir. Bilgilerin gizli kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla, bu bilgileri g\u00f6rmesini istemedi\u011finiz ki\u015filerden korumak i\u00e7in yap\u0131lan bir kodlama y\u00f6ntemidir. Ki\u015fi taraf\u0131ndan say\u0131lar ve \u00f6zel karakterler kullan\u0131larak bir \u015fifre belirlenir. Bu sayede ki\u015fisel bilgilere ula\u015f\u0131m engellenmi\u015f olur. Bir kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma sistemi olan \u015fifreleme, sadece istenen ki\u015filer taraf\u0131ndan orijinale d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. As\u0131l olay; d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen verinin geri getirebilmesidir. \u015eifreleme, bilgiyi anla\u015f\u0131lmaz hale getirirken ayn\u0131 zamanda eri\u015filmez hale de getirir. Veriyi koruyarak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. 3. taraflar bilgilere eri\u015fse bile en fazla anla\u015f\u0131lmayan haline eri\u015febilir. Bilgisayar a\u011flar\u0131 kullan\u0131larak ta\u015f\u0131nan verilerin (data in transit)\u00a0ve bilgisayarlar\u0131n sistemlerinde (data at rest) bulunan verilerin korunmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u015eifreleme i\u015flemi verinin silinmesini engelleyemez.<\/p>\n\n\n\n

Kriptografide Anahtar Nedir?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eifreleme ve \u015fifre \u00e7\u00f6zme amac\u0131yla kriptografi algoritmas\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 say\u0131 dizisine \u201canahtar\u201d denir. Anahtar ne kadar uzunsa \u015fifrenin k\u0131r\u0131lmas\u0131 da o kadar zordur. Bir algoritman\u0131n \u201cn\u201d say\u0131s\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu kriptografik g\u00fcvenli\u011fi ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Anahtar uzunlu\u011fu \u201cn\u201d say\u0131s\u0131n\u0131n bit uzunlu\u011fu olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yak\u0131n zamana kadar 512 bit standart anahtar uzunlu\u011fu kabul edilirken, art\u0131k g\u00fcvenli kabul edilmemektedir. Gelecekte ise 2048 bit anahtar uzunlu\u011funa ihtiya\u00e7 duyulabilir. 1999 y\u0131l\u0131nda, 512 bitlik bir anahtar, \u00e7ok say\u0131da bilgisayar\u0131n internet \u00fczerinden birbirine ba\u011flanarak, d\u00f6rt ay gibi bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrecinde \u00e7arpanlar\u0131na ayr\u0131labildi. Ancak 1024 bitlik bir anahtar\u0131n bir milyar y\u0131ldan fazla zamanda \u00e7arpanlara ayr\u0131laca\u011f\u0131 tahmin edilir.<\/p>\n\n\n\n

Farkl\u0131 \u015eifreleme T\u00fcrleri Nelerdir?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Farkl\u0131 pek \u00e7ok \u015fifreleme t\u00fcr\u00fc bulunmaktad\u0131r. En \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na de\u011finerek \u015fifreleme t\u00fcrlerini a\u00e7\u0131klay\u0131m:<\/p>\n\n\n\n

Advanced Encryption Standard\u00a0(AES)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

AES, 128 bit olan veri bloklar\u0131 128, 192, 256 bit gibi se\u00e7enekleri bulunan anahtarlar ile \u015fifreleyen bir algoritmad\u0131r. 128 bit bir anahtar i\u00e7in 10 d\u00f6ng\u00fcde \u015fifreleme yapar. 192 ve 256 bit i\u00e7in d\u00f6ng\u00fc s\u0131ras\u0131 12 ve 14\u2019t\u00fcr. Her d\u00f6ng\u00fcs\u00fc 4 katmandan olu\u015fan bir algoritmad\u0131r. \u0130lk \u00f6nce 128 bit verinin 4\u00d74 byte matrisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclme i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Sonraki d\u00f6ng\u00fclerde s\u0131rayla byte\u2019lar yer de\u011fi\u015ftirir, sat\u0131rlar \u00f6telenir ve s\u00fctunlar kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Veri \u015eifreleme Standard\u0131 (Data Encryption\u00a0Standard, DES)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

DES, verileri \u015fifrelemek ve \u015fifrelenen verileri a\u00e7mak i\u00e7in kullan\u0131lan bir \u015fifreleme standard\u0131d\u0131r. As\u0131l olarak kullan\u0131lan algoritmaya; Veri \u015eifreleme Algoritmas\u0131 (DEA yani Data Encryption Algorithm) ad\u0131 verilir. Yap\u0131s\u0131 itibari ile DES, blok \u015fifreleme \u00f6rne\u011fidir. Yani basit bir \u015fekilde \u015fifrelenecek olan a\u00e7\u0131k metni bloklara b\u00f6ler, yani par\u00e7alara ay\u0131r\u0131r. Her bir par\u00e7ay\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u015fifreler. E\u011fer \u015fifrelenmi\u015f metni a\u00e7mak isterse, ayn\u0131 i\u015flemi bloklar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bloklar\u0131n uzunlu\u011fu 64 bittir. AES \u015fifreleme y\u00f6ntemine g\u00f6re DES, 6 kat daha yava\u015f \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Blowfish<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Blowfish, 32 bit ile ba\u015flayarak 448 bit anahtar uzunlu\u011funa sahip, 64 bit \u00f6bek b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir algoritmad\u0131r. DES\u2019in tam olarak yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 tamamlamak amac\u0131yla tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. En az 4 Kb RAM ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 kartlar gibi k\u00fc\u00e7\u00fck sistemlerde kullan\u0131lamaz. E-posta ve y\u00fcksek \u015fifreleme gibi rutin kullan\u0131c\u0131 uygulamalar\u0131ndaki etkinli\u011fi de\u011ferlendirildi\u011finde ba\u015far\u0131l\u0131 bir algoritmad\u0131r. Piyasadaki en h\u0131zl\u0131 \u00f6bek \u015fifreleyicilerinden biridir. Karma\u015f\u0131k anahtar \u00e7izelgesi sayesinde \u015fifrenin k\u0131r\u0131lmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n tercih etmelerini sa\u011flayan en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden birisi de uygulaman\u0131n \u00fccretsiz olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

RSA (Rivest-Shamir-Adleman)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

R.Rivest, A.Shamir ve L.Adleman taraf\u0131ndan 1977 y\u0131l\u0131nda olu\u015fturulan RSA, \u015fifreleme ve \u015fifre \u00e7\u00f6zme i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bunun yan\u0131nda anahtar da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 da sa\u011flar. Bu y\u00f6ntemin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck tam say\u0131larak kullan\u0131larak i\u015flem yapman\u0131n zorlu\u011funa dayanan g\u00fcvenirli\u011fi bulunur. Genel anahtarl\u0131 \u015fifreleme tekni\u011fidir. Asal say\u0131lar kullan\u0131larak anahtar olu\u015fturma i\u015flemi i\u00e7in daha g\u00fcvenli bir yap\u0131 olu\u015fturulur. H\u0131z\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 anahtar\u0131n say\u0131sal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. Olduk\u00e7a basit bir algoritma olan RSA\u2019da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck asal say\u0131lar olu\u015fturmak olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

RC-4 \u015eifreleme<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

RC4 algoritmas\u0131, akan bir bit dizi olarak \u015fifrelenecek veriyi alg\u0131lar. Veri ile belirlenen anahtar\u0131 \u015fifreleyen bir algoritmad\u0131r. Genel olarak h\u0131z gerektiren uygulamalarda tercih edilir. \u015eifreleme h\u0131z\u0131 \u201cMB\/sn\u201d seviyesindedir. Rastgele bir anahtar kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 g\u00fcvenli\u011fi vard\u0131r. 10100\u2019den daha fazla tekrar yapabilir. Anahtar uzunlu\u011fu de\u011fi\u015fken olan algoritman\u0131n k\u00f6t\u00fc anahtar\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n

MD5 \u015eifreleme (Message-Digest algorithm 5)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

MD5, tek y\u00f6nl\u00fc \u015fifreleme algoritmas\u0131d\u0131r. 1991 y\u0131l\u0131nda Ron Rivest taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu \u015fifreleme algoritmas\u0131 veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc test etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Veri girdisinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z, 128 bit \u00e7\u0131kt\u0131 \u00fcretir. Girdide yap\u0131lacak en ufak bir de\u011fi\u015fiklik, \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n komple de\u011fi\u015fmesine sebep olur. Bir verinin de\u011fi\u015ftirilip de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fi ve do\u011fru bir \u015fekilde transfer edilip edilmedi\u011fi en \u00e7ok MD5 ile kontrol edilir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcvenli \u00d6zetleme Algoritmas\u0131 (Secure Hash Algorithm, SHA)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

SHA (\u2013), NSA (Amerika\u2019n\u0131n Ulusal G\u00fcvenlik Kurumu) taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. MD5 \u00f6zet fonksiyonuna benzeyen bir \u00e7al\u0131\u015fma prensibi vard\u0131r. Girdi olarak kulland\u0131\u011f\u0131 mesajlar\u0131n en fazla uzunlu\u011fu 264 bittir. 160 bitlik de mesaj \u00f6zeti \u00fcretir. Bu i\u015flem s\u0131ras\u0131nda, \u00f6ncelikli olarak veriyi 512 bitlik bloklara ay\u0131r\u0131r. Gerekirse de son blok uzunlu\u011funu 512 bite tamamlar. \u00c7ak\u0131\u015fmalara kar\u015f\u0131 80 bitlik g\u00fcvenlik sa\u011flayan, 160 bitlik mesaj \u00f6zeti \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n

Metni Gizleme (Steganography)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Steganography, d\u00fcz \u015fifrelenmemi\u015f bir metni \u00e7e\u015fitli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler kullan\u0131larak ba\u015fka ki\u015filerin anlayamayaca\u011f\u0131 bir metin haline getirilmesi y\u00f6ntemidir. Bir metindeki t\u00fcm harfleri ba\u015fka bir metin i\u00e7inde bulunan ilk harflere gizleyerek yap\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin; \u2018\u2019Y<\/strong>\u0131ld\u0131z T<\/strong>ilbe y<\/strong>azd\u0131\u011f\u0131 \u015f<\/strong>ark\u0131lar i<\/strong>le m<\/strong>\u00fczi\u011fin d<\/strong>ivas\u0131d\u0131r.\u2019\u2019 Her durumda b\u00f6yle bir mesaj olu\u015fturmak hem zor hem de zaman al\u0131c\u0131 bir i\u015flemdir. Olu\u015fturulan mesajdaki kelimelerin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00fcst d\u00fczey bir zeka ile bilgisayarlara aktar\u0131lmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hala daha bilgisayarlar konu\u015fma dillerini basit\u00e7e tan\u0131mlayamaz. Bu konuda m\u00fckemmel bir sisteme ula\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u015fifrenin k\u0131r\u0131lmas\u0131 da \u00e7ok kolayd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sezar \u015eifrelemesi (Caesar Cipher)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Caesar Cipher, en eski yerine koyma tekni\u011fi olarak bilinir. \u00dcn\u00fc Roma \u0130mparatoru olanJulius Caesar taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bir y\u00f6ntemdir. Bu \u015fifrelemede mant\u0131k, her bir harf kendisinden sonra gelecek \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc harf ile \u00e7embersel olarak yer de\u011fi\u015ftirir. Caesar \u015fifrelemenin zay\u0131f y\u00f6nleri de vard\u0131r. \u015eifrelenmi\u015f metinde hangi dil kullan\u0131ld\u0131ysa bu rahatl\u0131kla anla\u015f\u0131labilir. \u015eifreleme ve de\u015fifreleme y\u00f6ntemlerinin bilinmesi ve kolay bir \u015fekilde uygulanabiliyor olmas\u0131 da zay\u0131f y\u00f6nlerinden biridir. \u015eifrelenmi\u015f bir metin, en zay\u0131f ve en kesin sald\u0131r\u0131 y\u00f6ntemi olan \u201cBrute Force\u201d ile k\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tek Kullan\u0131ml\u0131k Karakter Dizisi (One-time Pad)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

One-time Pad, basit olan bu y\u00f6ntemde rastgele \u00fcretilen bir harf ya da rakam dizisi kullan\u0131larak \u015fifreleme yap\u0131l\u0131r. \u00dcretilen dizi ile a\u00e7\u0131k mesajda yer alan karakter kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelerek i\u015fleme al\u0131n\u0131r. Bu sayede \u015fifreli bir mesaj elde edilir. Rastgele dizinin bilinmesi mesaj\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in yeterlidir. Bu algoritmada g\u00fcvenlik rastgele \u00fcretilen diziye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dizi bir kurala g\u00f6re \u00fcretilirse ve sald\u0131rgan bu kural\u0131 bilirse sistem k\u0131r\u0131labilir. Bunun olmamas\u0131 i\u00e7in dizi ger\u00e7ekten rastgele \u00fcretilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eifreleme Algoritmas\u0131 Nedir?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u00d6zel bir a\u011f\u0131n yetkisiz ki\u015filerden korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in bir parolay\u0131 saklamak ve g\u00f6nderme i\u015flem i\u00e7in \u015fifreleme kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca, internet ile \u00e7ok \u00f6zel a\u011flar aras\u0131nda veri g\u00f6nderilmesinde de kullan\u0131l\u0131r. Bu sayede, internet \u00fczerinden yap\u0131lan herhangi bir ticaret hizmeti y\u00f6nlendirilmesi ve dolay\u0131s\u0131yla da iletim s\u0131ras\u0131nda kredi kart\u0131 bilgileri de korunur.<\/p>\n\n\n\n

Anahtarlar ise mesajlar\u0131 \u015fifrelemek ve \u015fifreyi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullan\u0131lan kar\u0131\u015f\u0131k matematiksel form\u00fcllerdir. \u015eifrelemenin temel bir bile\u015fenidir. \u015eifreli bir mesaj\u0131n \u015fifresinin \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in tam anahtar gerekir. Gizli ve a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fit anahtar bulunur. Yineleme i\u015flemi i\u00e7in kullan\u0131lan algoritmaya \u201c\u015fifreleme algoritmas\u0131\u201d denir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nternette Gezinmeyi G\u00fcvenli Tutmak i\u00e7in \u015eifreleme Nas\u0131l Kullan\u0131l\u0131r?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u0130nternette gezinmeyi g\u00fcvenli tutmak i\u00e7in ileti\u015fimlerin g\u00fcvenli olmas\u0131 gerekir. \u0130nternette arama yaparken, telefonunuzda bir GPS uygulamas\u0131 kullan\u0131rken ya da e-posta g\u00f6nderirken yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z veri al\u0131\u015fveri\u015flerinizi \u015fifreleme ile koruman\u0131z gerekir. Web\u2019de g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak ve kendinizi gizli tutmak i\u00e7in evdeki y\u00f6nlendiriciniz i\u00e7in tahmin edilmesi zor ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir parola se\u00e7meniz gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Herkese a\u00e7\u0131k alanlarda WiFi a\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zellikle bankac\u0131l\u0131k ve hassas i\u015flemleriniz i\u00e7in kullanmamal\u0131s\u0131n\u0131z. Eri\u015fiminiz g\u00fcvenli\u011fi kadar Web\u2019de gezinme gizlili\u011fi de \u00f6nemlidir. Google ve di\u011fer Web sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n taray\u0131c\u0131 ge\u00e7mi\u015finizi izlemesini engellemek i\u00e7in \u00f6zel bir tarama modu kullanabilirsiniz. Chrome\u2019da \u201cgizli mod\u201d, Firefox\u2019da \u201cgizli gezinti\u201d modunu kullanabilirsiniz. Ba\u015fka bir bilgisayar kullan\u0131rken de bu \u00f6zellikleri kullanmak gizlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz eder.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7erez kullanarak izlenmenizi engelleyecek taray\u0131c\u0131 uzant\u0131lar\u0131 kullanabilirsiniz. Sadece bilinen ve sayg\u0131n kurulu\u015flar\u0131n uzant\u0131lar\u0131n\u0131 tercih etmeniz yarar sa\u011flar.\u00a0Kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z zamanlarda hesaplar\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapman\u0131z g\u00fcvenli\u011finiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Telefonunuza gelen g\u00fcncellemeleri d\u00fczenli olarak takip etmelisiniz. \u00d6n\u00fcn\u00fcze gelen her sayfaya ne oldu\u011funu bilmeden t\u0131klamamal\u0131s\u0131n\u0131z. Ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n\u0131zda pin kodu ve ekran kilidi kullanabilirsiniz. Uygulamalar\u0131 indirirken ihtiya\u00e7 duydu\u011fu izinleri inceleyebilirsiniz. Kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z programlar\u0131, hesaplar\u0131 verileri silmeniz, programlardan birinin tehlikeye girme riskini azalt\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc parolalar kullanarak, internet eri\u015fiminizi, hesaplar\u0131n\u0131z\u0131 ve cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 koruyabilirsiniz. Parolalar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fczenli olarak alt\u0131 ayda bir g\u00fc\u00e7l\u00fc parolalar ile de\u011fi\u015ftirmelisiniz. \u00c7evrimi\u00e7i gizlili\u011finiz ve g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in \u0130ki a\u015famal\u0131 kimlik do\u011frulama kullanabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Veri \u015eifrelenmesi Neden Gereklidir?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tarih boyunca insanlar mesajlar\u0131n\u0131 g\u00f6nderirken \u015fifreleme y\u00f6ntemleri sayesinde sadece istedi\u011fi ki\u015filerin okumas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de bu \u015fifreleme i\u015flemlerini bizim yerimize bilgisayarlar yapar. Bug\u00fcn teknolojinin geli\u015fmesi ile bu \u015fifreleme y\u00f6ntemleri mesajlar\u0131n \u015fifrelenmesinin de \u00f6tesine gitmektedir. Do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u015fifrelerin k\u0131r\u0131lmalar\u0131 neredeyse imkans\u0131zd\u0131r. G\u00fcnl\u00fck hayatta \u015fifrelemeye ba\u011fl\u0131 olarak veriler aktar\u0131r\u0131z. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fifreleme ile ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve saklad\u0131\u011f\u0131m\u0131z verilerin mahremiyeti, gizlili\u011fi ve g\u00fcvenli\u011fi garanti edilebilir. Toplumda bir\u00e7ok anahtar elaman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u015fifreleme kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Webde gezinme: <\/strong>Web siteleri<\/a> ve taray\u0131c\u0131lar i\u00e7in HTTPS protokol\u00fc kullan\u0131r. HTTPS verilerimiz iletilirken g\u00fcvenli ileti\u015fim sa\u011flayan ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n okumas\u0131n\u0131 engelleyen \u015fifrelenmi\u015f bir protokold\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

HTTPS hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgiye sahip olmak i\u00e7in rehber niteli\u011findeki yaz\u0131m\u0131za g\u00f6z atabilirsiniz. Yaz\u0131ya buradan<\/a> <\/strong>ula\u015fabilirsiniz.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Elektronik Ticaret: <\/strong>Bankac\u0131l\u0131kta veya online (\u00e7evrimi\u00e7i) al\u0131\u015fveri\u015fte bilgilerin firmalar taraf\u0131ndan korundu\u011funa emin olmak isteriz. Burada devreye \u015fifreleme girer. \u015eifreleme bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmede kullan\u0131lan en \u00f6nemli y\u00f6ntemdir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcvenli Mesajla\u015fma:<\/strong> Att\u0131\u011f\u0131m\u0131z mesajlar\u0131n ki\u015fiye \u00f6zel ve gizli olmas\u0131 mesajla\u015fma uygulamas\u0131n\u0131 kullan\u0131rken \u00f6nemlidir. Kullan\u0131lan baz\u0131 uygulamalar kullan\u0131c\u0131 ileti\u015fiminin g\u00fcvenli\u011fini ve gizlili\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in kar\u015f\u0131ya iletilen mesajlar\u0131n \u015fifrelenmesini sa\u011flar. Baz\u0131 uygulamalar ise sadece al\u0131c\u0131n\u0131n ve g\u00f6nderinin mesajlar\u0131 okuyabildi\u011fi \u015fifreleme y\u00f6ntemi kullan\u0131l\u0131r. Bu y\u00f6nteme u\u00e7tan uca \u015fifreleme denir (Whatsapp, Wechat, Signal, Viber, Telegram \u00f6rnekleri gibi).<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 bireyler, saklayacak bir \u015feyleri olmad\u0131\u011f\u0131nda gizlilik ve g\u00fcvenli\u011fin yani \u015fifrelemenin o kadar da \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Ancak veriniz yanl\u0131\u015f ki\u015filerin eline d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde sizin itibar\u0131n\u0131z\u0131 zedelemek isteyebilir. Kimlik bilgilerinizi \u00e7alarak size finansal olarak zarar verebilir. Sizi taklit ederek herhangi bir \u00f6demeyi farkl\u0131 bir kanala y\u00f6nlendirebilir. Ki\u015fisel bilgilerinizi ba\u015fka kanallarla payla\u015fabilir. Bu sebeple \u015fifreleme temel gereksinimdir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Simetrik \u015eifreleme<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Mesajlar\u0131 \u015fifrelerken ve \u00e7\u00f6zerken ayn\u0131 anahtar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelen bir \u015fifreleme y\u00f6ntemidir. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda bu y\u00f6ntem \u00f6zellikle ordular ve devletler aras\u0131ndaki gizli ileti\u015fimi sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise kullan\u0131lan simetrik anahtar algoritmalar\u0131 farkl\u0131 bilgisayar sistemlerinde kullan\u0131l\u0131r. Bu sistemlerde geni\u015f \u00e7apta kullan\u0131larak veri g\u00fcvenli\u011fi art\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130ki ya da\u00a0daha fazla kullan\u0131c\u0131n\u0131n ortak olarak kulland\u0131\u011f\u0131 tek bir anahtar, simetrik \u015fifreleme d\u00fczenlerine dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Veri par\u00e7as\u0131 ya da kodlanan mesaj\u0131 ifade eden d\u00fcz metni, \u015fifrelemek i\u00e7inde \u015fifresini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in de ayn\u0131 anahtar kullan\u0131l\u0131r. Bir d\u00fcz metnin (girdi) \u015fifre (cipher) ad\u0131nda bir \u015fifreleme algoritmas\u0131ndan ge\u00e7irilir. Bu sayede \u015fifreli bir metin (cipher text) (\u00e7\u0131kt\u0131) ortaya \u00e7\u0131kar ve buna \u201c\u015fifreleme i\u015flemi\u201d denir. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fifreleme d\u00fczeni olu\u015fturulduysa, \u015fifreli metindeki bilgiye ula\u015fman\u0131n ve bilgiyi okuman\u0131n tek yolu \u015fifreyi a\u00e7acak anahtar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u015eifreyi \u00e7\u00f6zmenin temeli, \u015fifreli metni d\u00fcz metne \u00e7evrilmesi ile ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n

Simetrik \u015fifreleme sistemlerinde g\u00fcvenlik, \u201cbrute force\u201d uygulanarak anahtar\u0131 tahmin etmenin ne kadar zor oldu\u011fu esas\u0131na dayan\u0131r. \u00d6rne\u011fin; 128-bit bir anahtar\u0131 tahmin etmek s\u0131radan bir bilgisayar donan\u0131m\u0131 ile milyarlarca y\u0131l s\u00fcrebilir. \u015eifre anahtar\u0131n\u0131n uzun olmas\u0131, \u015fifrenin k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da bir o kadar zorla\u015ft\u0131r\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde en \u00e7ok kullan\u0131lan simetrik \u015fifreleme sistemi ak\u0131\u015f (stream)\u00a0ve blok \u015fifrelerine dayan\u0131r. Ak\u0131\u015f \u015fifreleri, d\u00fcz metin verilerini 1-bitlik at\u0131\u015flar ile \u015fifreler. Blok \u015fifreleri ise, veriyi daha \u00f6nce belirlenmi\u015f boyutlarda gruplayarak her bir blo\u011fa kar\u015f\u0131l\u0131k gelen \u015fifreleme algoritmas\u0131 ve anahtar ile \u015fifreler.<\/p>\n\n\n\n

Asimetrik \u015eifreleme<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u0130ki anahtar bulunduran \u015fifreleme y\u00f6ntemini kapsar. Simetrik \u015fifrelemenin tersidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde olduk\u00e7a ya\u011f\u0131n olarak kullan\u0131lan asimetrik \u015fifreleme, \u00f6zel anahtar (private key)\u00a0ve genel anahtar (public key)\u00a0olmak \u00fczere iki adet anahtar i\u00e7erir. \u0130ki anahtar aras\u0131nda matematiksel bir ba\u011f bulunur. \u00d6zel anahtardan kolay bir \u015fekilde genel anahtar \u00fcretilebiliyorken bunun tersi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu sebeple, \u00f6zel anahtar\u0131n kaybedilmemesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131rken genel anahtar\u0131n ba\u015fka birinin elinde olmas\u0131 bir anlam ifade etmez. Teorik olarak genel anahtardan \u00f6zel olan anahtara ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olsa da, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u015flemci teknolojileri kullan\u0131larak g\u00fcvenilir algoritmalar i\u00e7in bu hesaplamalar\u0131 yapmak neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zel anahtar ile \u015fifreme yap\u0131lan veri genel anahtar kullan\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir. Genel anahtar ile \u015fifreleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u015fifrelenen veri \u00f6zel anahtarla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir. \u00d6zel anahtar \u015fifre imzalama ve \u00e7\u00f6zme i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken, genel anahtar ise do\u011frulama ve \u015fifreleme i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. G\u00f6nderici taraf\u0131ndan \u00f6zel anahtar\u0131 ile imzalanan bir veri, al\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6ndericinin genel anahtar\u0131 kullan\u0131larak do\u011frulanabilir. \u00d6zel anahtar sadece sahibinde bulunurken, genel anahtar herkese a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer bir sald\u0131rgan birinin gizli anahtar\u0131n\u0131 elde ederse, \u015fifrelenmi\u015f verileri o ki\u015finin genel anahtar\u0131 ile okuyabilir. Ya da o ki\u015fiden g\u00f6nderiliyormu\u015f gibi imzal\u0131 verileri g\u00f6nderebilir. Asimetrik algoritmalar imzalama (ink\u00e2r edilemezlik), anahtar payla\u015f\u0131m\u0131 ve gizlilik i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Yani g\u00fcvenilir anahtar de\u011fi\u015fimleri i\u00e7in kullan\u0131lan bir y\u00f6ntemdir. Bu anahtar sayesinde simetrik \u015fifreleme i\u00e7in kullan\u0131lan veriler, g\u00fcvenilir olarak iletilebilir. En yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan asimetrik algoritmalar\u00a0DSA (Digital Signature Algorithm), RSA (Rivest-Shamir-Adleman) ve Eliptik e\u011fri algoritmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde verilerin iletilmesi \u00f6nemli iken, bu verilen gizlilik esas\u0131na dayal\u0131 olarak g\u00fcvenli bir \u015fekilde ta\u015f\u0131nmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem…\n","protected":false},"author":7,"featured_media":10655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":{"0":"post-32274","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-sunucu"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32274\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.natro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}